Çocukta Böcek Isırığı

| 27 Temmuz 2010

Ağustos böceğinin hikayesini hepimiz çok iyi biliriz.  Yazın karınca çalışırken ağustos böceği keyfine bakar ancak kışın üşür, acıkır ve karıncaya muhtaç kalır.  Bu hikayede her ne kadar ağustos böceğinin yanlış yaptığı üzerinde durulsa da, yazın karıncalar dışarıdayken çocuklarımızı ısırıp kocaman kaşıntılı kızarıklıklara neden olduğundan nedense kimse bahsetmez.  Ağustos böceği sen merak etme, ben şimdi böcek ısırıkları ile ilgili hikayenin diğer kısmından bahsedeceğim :)

Yazın elbette yalnızca karıncalar değil birçok böcek çeşidi çocuklarımızın ipeksi ince ciltlerini karın doyuracak birer tarla olarak görürler.  Hatırlarım, çocukken sabah yataktan kalkınca gözlerimi açmaya çalışıp da şişlik nedeniyle açamadığımı ve sinirden çatladığımı veya ayak tabanımda bir ısırık nedeniyle kaşırken kendimi gıdıkladığımı ve attığım her adımda çıldırtan bir kaşınma ihtiyacı duyduğumu.  Bu nedenle benim de çocuklarım bunları yaşamasınlar diye, böcek ısırıklarında önlem ve tedaviyi sizlerle paylaşmak istedim.

Alabileceğiniz önlemler:

1. Pencere telleri taktırarak evinize sineklerin girmesini engelleyebilirsiniz.
2. Cibinlik kullanılabilir.  Özellikle iki aydan küçük bebeklere herhangi bir sinek kovar sprey kullanılmadığından dolayı bu çözüm çok uygundur.
3. Hafif ve uzun kollu giysiler.
4. Kırmızı, sarı, turuncu gibi giysiler özellikle arı cinsi böcekleri kendine mıknatıs gibi çeker dolayısıyla bu renklerden kaçının.
5. Kokulu sabun, şampuan, cilt kremleri çiçekler gibi böcekleri kendine çeker bu nedenle kokusuz ürünler kullanın.
6. Fişe takılan ısıtıcılı sinek kovar tabletler ve sıvılar kullanabilirsiniz.  Bunların içinde allethrin bulunur.  Allethrin, krizantem çiçeği özünde bulunan pyrethrin maddesinin benzeridir.  Toksikolog Anne Costello’nun çalışmalarında allethrinin çocuklardaki kullanımında güvenilir sonuçlar vermiştir.
7. Okaliptus özlü böcek kovar spreyler iki aydan itibaren güvenle kullanılabilir.  Etki süresi genelde iki saati geçmediğinden bundan daha sık aralıklarla uygulanmalı.

Bir de sprey şeklinde, belirli yüzdelerde DEET içeren spreyler vardır.  Bunlar kesinlikle iki yaş altındaki çocuklarda kullanılmamalı.  Daha büyüklerde de %10’dan daha fazla DEET içeren spreyler kullanılmamalı.

Etkisiz önlemler:

1. Bahçede kullanılan böcek yakan ışıklar.  Bunların hatta daha fazla böcek çekmesi söz konusudur.
2. Böcek kovan kokulu bilezikler.
3. Ultrasonik böcek kovarlar.
4. Sarımsak veya B1 vitamini tüketimi.

Tüm bunlara rağmen yine de böcekler çocuğunuza ulaşabilir ve onlara “öpücük” kondurabilirler.  Bu durumda çocuğunuzun cildinde gelişecek kızarıklık ve kaşıntı için şu çarelere başvurabilirsiniz:

1. Karbonatı su ile karıştırıp bir macun yapın.  Bu macunu ısırığın üstüne sürün.
2. Isırığın üstüne buz koyun.
3. Antihistaminik veya kortikosteroid içeren krem sürebilirsiniz.

Çocuğunuza istediğiniz kadar orayı kaşıma deyin, yine de anlamayacaktır ve kaşınıyorsa elbette kaşıyacaktır (bir de bazen tatlı, tatlı kaşınır ya, ona hiç çare yok kaşıyacaktır).  Ancak bunun uzantısında sulu yara gelişebilir ve mikrop kapabilir.  Bu durumda şunları sırasıyla yapın:

1. Yarayı sabunlu su ile yıkayın.
2. 10 dakika boyunca sıcak su ile ıslatılmış havlu ile sıcak pansuman yapın.
3. Üzerine oksijenli su akıtın ve iki dakika üzerinde kalsın.  Ardından temiz su ile yıkayın.
4. İyotlu bir solüsyon sürün ve iki dakika boyunca üzerinde kurusun.  Bundan sonra iyotlu solüsyonu temiz duru su ile yıkayıp uzaklaştırın.
5. Son olarak antibiyotikli merhemi tarifine göre sürün.
6. Yara bir iki günde iyileşmeye başlamazsa veya çocuğunuzun ateşi çıkarsa mutlaka doktorunuza başvurun.

Çoğu böcek ısırıkları kızarıklık ve kaşıntıya neden olur ve bir, iki haftada kendiliğinden iyileşir.  Ancak bazen çocuklarımızın cildi 10 cm’lik alanlara kadar şişebilir ve haftalar boyu iz bırakabilir.  Hatta bazen arı sokmaları hayati tehlike yaratan vücutta aşırı tepkilere yol açabilir.  Bunların belirtileri şunlardır:

1. Yüzde veya dilde şişme.
2. Nefes alamama.
3. Şuur kaybı.

Bu durumun oluştuğuna dair bir şüpheniz varsa acilen ambulans çağırın veya çocuğunuzu en yakın acil servise götürün.  Ulaşana kadar sırt üstü yatırın ve ayaklarını başından daha yüksek seviyeye kaldırın.  Özellikle boyun çevresindeki giysilerini açın ve rahatlatın.  Otomatik epinefrin iğnesi varsa uygulayın.  Solunumu duraksarsa suni solunum ve kalp masajı uygulayın.

Kene ısırıklarının Ülkemizde özel bir yeri vardır.  Kene ısırığı şüpheniz varsa kendi başınıza çıkartmanızı tavsiye etmem.  Üzerine herhangi bir şey sürmeden en yakın acil servise gidip göstermenizi öneririm.  Merak etmeyin, oradaki sağlık ekipleri bu istenmeyen misafiri dikkatlice ve usulüne uygun çıkaracaktır.

Ağustos böceği her ne kadar yazın müziğini çalıp şarkılar söylese de, çocuklarımızı ısırmadığından dolayı kendisine buradan teşekkür ederim.

Dr. Gökhan Mamur