Kafa Çarpması: İlk Yardım

Kafa çarpması sonrası beyne zarar iki şekilde olabilir:

• kanama: kafatası ve beyin arası veya beyin içi damarlardan kanama
• sarsıntı

Kanama veya sarsıntıdan kaynaklanan beyin dokusu içindeki ödem (sulanma) beyin dokusu üzerine baskı yaratır ve bu basınç beyin dokusuna zarar verir.

Çocuğunuz kafasını çarpınca yapmanız gerekenler:

• Sakin olun!
• Çarpan bölge üstüne 20 dakika buz uygulayın, 5 dakika ara verin ve tekrarlayın.  Aralarda çocuğunuza sevdiği bir içecek verebilirsiniz.
• Buz uygulaması daha çok oluşabilecek kötü görüntünün önüne geçmek içindir.  Bazen geriye ufak sert kalsiyum bezesi bırakabilir; buz uygulaması bunların önüne geçmekte faydalıdır.  Çocuğunuz çok çırpınıyorsa buz uygulaması yapıp yapmamak size kalmış bir karadır.
• Baş bölgesindeki çarpmalar sonrası kanama olabilir, kanamayı değerlendirin (Kesiler ve Dikiş gereksinimi için değerlendirme nasıl yapılır?).
• Çocuğunuz sakinleşince ona parasetamol veya ibuprofen verebilirsiniz; başağrısına iyi gelir.
• Çarpma sonrası ilk saat çocuğunuzun uyumasına izin vermeyin ve onu izleyin.
• İlk saat geçtikten sonra uyumasına izin verebilirsiniz ancak en az 20 dakika ara ile onu tekrar değerlendirin.  Bir iki saat sonra onu uyandırmanız şart değildir; cilt rengi, solunum, kasılma takibi yapabilirsiniz.
• Çocuğunuzun keyfi yerindeyse, konuşuyor, yürüyor, koşuyor, oynuyorsa bu iyi bir işarettir ancak onu izlemeye devam edin.
• İzlem önemlidir çünkü doktorunuz yaranın büyüklüğü veya şiddetinden daha çok izlem esnasında çocuğunuzun nasıl olduğunu size soracaktır.
• Beyin zarar gördüyse, takip eden saatler içinde de belirti verebilir ve izlem süreci genelde 24 saattir.
• İzlem süreciniz içinde gelişen sorular veya sıkıntılar ile doktorunuzu aramak isteyebilirsiniz.
• İçinizdeki sesi dinleyin, çünkü çocuğunuzu en iyi siz tanıyorsunuz.

İzlem sürecinizde dikkat edecekleriniz:

• Şuur kaybı:  Çocuğunuz düştükten sonra şuur kaybı olursa o zaman beyin kanaması riski vardır.  Çocuğunuz düştükten sonra hemen ağlaması iyi bir belirtidir çünkü şuurunun kapanmadığı anlamına gelmektedir.  Çocuğunuzun şuuru kapanırsa ancak normal nefes alıp veriyor ve dudakları pembe ise o zaman acil sağlık hizmeti / ambulans çağırın.  Boynuna zarar gelmiş olabileceğini düşünüyorsanız acil sağlık hizmeti gelmeden çocuğunuzun pozisyonunu değiştirmeyin.  Çocuğunuzun solunumu durduysa, morarıyorsa o zaman suni solunum ve kalp masajı başlayın.  Havale geçiririyorsa kendine zarar vermeyecek bir yere koyun (yüzü koyun veya yan yatırabilirsiniz).
• Kusma:  düşme sonrası ağlama, öksürük veya başa gelen sarsıntı nedeniyle çocuğunuz bir iki kere kusabilir.  Ancak eğer üç kere veya daha fazla kusarsa, o zaman acil servise gitmeniz gerekir.
• Şuur bulanıklığı:  Çocuğunuz şuuru açık ancak nerede olduğunun farkında değilse, size garip garip bakıyorsa, bu dikkate alınmalıdır ve acil servise gitmeniz gerekir.
• Dengesiz yürüme
• Bir saatten fazla ağlama
• Şiddetli baş ağrısı, ağrı kesiciye rağmen
• Göz ve görme bulguları:
  • Bebeğiniz oraya buraya çarpıyorsa bir ihtimal önünü göremiyor olabilir.
  • Bir göz bebeğinin diğerinden daha büyük olması
  • Çarpma sonrası gelişen şaşılık
  • Kendini ifade edebilen çocukta çift görme şikayeti
• HERHANGİ BİR ŞÜPHEDE DOKTORUNUZ İLE GÖRÜŞÜN

12-24 saat içinde dikkat edecekleriniz:

• Cilt renginde solukluk
• Yüzeysel solunum
• Bazı uzuvlarda tik gibi hareketler / kasılmalar

Kafa çarpmalarında ayrıntılı bilgiler için "Kafa Çarpması: Gerçekler" yazısını okumanızı tavsiye ederim.

*Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.  En ufak bir şüphede doktorunuz ile görüşün.

Geçmiş olsun.

Dr. Gökhan Mamur